Na een succesvolle lancering tijdens het kennis café op 29 oktober is het boekje ‘Lichtvervuiling beperken & Donkerte versterken’ nu voor iedereen beschikbaar. De publicatie is ontwikkeld door Platform Donkerte van de Stichting Openbare Verlichting Nederland (OVLNL) en biedt praktische richtlijnen voor beleidsmakers, verlichtingsdeskundigen, milieuspecialisten en professionals op het gebied van openbare veiligheid die meer […]

Wat gebeurt er eigenlijk met planten als wij slapen? Tijdens de Nacht van de Nacht in de Hortus botanicus Leiden, ontdekten bezoekers dat er juist in het donker van alles gebeurt. De avond trapte af met een introductie over de ‘Pracht van de Nacht’ fotowedstrijd door BioClock’s wetenschapscommunicator Saskia Cornet, gevolgd door een inspirerende lezing […]

Rond de overgang van zomer- naar wintertijd afgelopen weekend waren verschillende onderzoekers van het BioClock Consortium te zien en te horen in de media. In interviews, nieuwsartikelen en radio- en tv-programma’s gaven zij wetenschappelijke achtergrond bij het debat over het verzetten van de klok. Volgens de onderzoekers gaat de discussie niet alleen over een uur […]

Ook tijdens kritieke ziekte blijft de biologische klok een belangrijke rol spelen. Daarom is het belangrijk om 24-uurs ritmes bij patiënten op de intensive care goed in kaart te kunnen brengen. Een nieuwe review van BioClock-onderzoekers laat zien hoe 24-uursritmes bij intensive care patiënten worden gemeten, wat deze metingen ons vertellen en hoe het onderzoek […]

Hoe goed passen onze werktijden eigenlijk bij onze biologische klok? BioClock-onderzoeker Heidi Lammers-van der Holst sprak hier onlangs over bij BNR Nieuwsradio, naar aanleiding van nieuw Fins onderzoek naar chronotype en arbeidsongeschiktheid. In het onderzoek werden ruim 5.000 mensen twaalf jaar lang gevolgd. Hun chronotype werd vastgesteld, en er werd bijgehouden of zij arbeidsongeschikt werden […]

BioClock was goed vertegenwoordigd tijdens de meest recente bijeenkomst van de Britse Clock Club, die op 17 september in Norwich plaatsvond. De bijeenkomst werd georganiseerd door BioClocks UK, het Britse netwerk voor onderzoek naar biologische ritmes. Het evenement brengt onderzoekers uit het hele Verenigd Koninkrijk samen om de nieuwste wetenschappelijke inzichten te delen, contacten te […]

Meer weten over de balans tussen voldoende openbare verlichting en het behoud van een natuurlijk donkere nacht? Kom dan naar het Kenniscafé op 29 oktober in Utrecht! Hier vertellen verschillende experts, waaronder BioClocks eigen prof. Joke Meijer, je meer over dit belangrijke onderwerp. Ook presenteert OVLNL een belangrijk boekje. Het bevat 17 praktijkvoorbeelden en belangrijke […]

Als de mens gaat slapen komt de natuur juist tot leven. Doe mee en maak een bijzondere foto waarin het natuurlijke leven na zonsondergang centraal staat. Stuur je beste foto’s uiterlijk 8 november in voor een kans op mooie prijzen! Voor het derde jaar op rij organiseert BioClock de Pracht van de Nacht Fotowedstrijd. Dit […]

Aanstaande woensdag beleven we een unieke avond aan de hemel. Overdag is de grootste zonsverduistering van deze eeuw te zien. Maar blijf daarna vooral nog even wakker, want diezelfde avond bereikt ook de jaarlijkse Perseïdenzwerm haar hoogtepunt. Dat betekent honderden vallende sterren, soms tot wel 60 per uur! Met een heldere hemel en een nieuwe […]

In een nieuwe studie laat BioClock-onderzoeker Ward Vleeshouwers zien dat het tijdstip waarop het immuunsysteem voor het eerst in contact komt met een antigeen, bijvoorbeeld via vaccinatie, invloed heeft op de afweerreactie. De studie werd uitgevoerd in muizen en toont aan dat de biologische klok een belangrijke rol speelt bij het opbouwen van langdurige bescherming. […]

Warme nachten: we lijken er de laatste paar zomers steeds meer van te hebben. In een recent artikel van het AD legt BioClock-onderzoeker Heidi Lammers-Van der Holst (Erasmus MC) uit waarom een warme omgeving zo’n grote impact heeft op onze slaap. Hoe verstoort warmte je slaap? Heidi vertelt het AD dat normaal gesproken onze kernlichaamstemperatuur […]

Na een weekend vol muziek, korte nachten en een afwijkend ritme hebben veel festivalgangers moeite om weer in een normaal ritme te komen. In een artikel van de Volkskrant legt BioClock-onderzoeker en chronobioloog Laura Kervezee (LUMC) uit hoe dit komt en wat je het best aan deze ‘festival-jetlag’ kan doen. Volgens Laura verschuift tijdens een […]

Bij te vroeg geboren baby’s is de biologische klok nog niet volledig ontwikkeld. Hierdoor zijn ze sterk afhankelijk van hun moeder, bijvoorbeeld via borstvoeding, voor het trainen van hun biologische klok. Eerder al vond BioClock onderzoeker Demy van Gilst dat de voedingstoffen in borstvoeding een dagelijks ritme volgen. In deze nieuwe studie blijkt dat ook […]

De kleinste lichtjes zijn alleen zichtbaar als het écht donker is. Helaas is echte duisternis in ons land nog maar moeilijk te vinden. Een recent artikel in de Volkskrant neemt ons mee op glimwormexpeditie in het Amsterdamse Vliegenbos: een initiatief dat bijdraagt aan bewustwording over het belang van duisternis. Onder leiding van schrijver en BioClock-partner […]

Afgelopen weekend vond het Leiden Gezond Festival plaats: de aftrap van de Nederlandse BioScience Week in Leiden. Natuurlijk was BioClock erbij! Ondanks de zomerse hitte was jong en oud afgelopen zaterdag te vinden in het Leidse stadhuis. Met kraampjes, activiteiten en lezingen bood het festival bezoekers handvatten en ideeën over gezondheid en hoe zij zichzelf […]

Deze maand staat het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) in het teken van slaap en nachtwerk. Zoals wij bij BioClock weten, vormt goede slaap een essentiële basis voor gezondheid en welzijn. Daarom organiseert het LUMC verschillende lezingen, activiteiten en workshops om medewerkers bewust te maken van het belang van slaap en hen praktische handvatten te […]

Het WK voetbal staat weer voor de deur. Dit jaar wordt de strijd in Noord-Amerika gestreden, een locatie met zo’n 6 tot 9 uur tijdsverschil met Nederland. Dit tijdsverschil heeft een grote impact, zowel voor onze spelers als voor de fans thuis. BioClock-onderzoekers Roelof Hut en Laura Kervezee spraken hierover in de media. Late wedstrijden […]

Vorige maand stond BioClock-onderzoeker Gali Albalak nog in het Academiegebouw in Leiden om haar proefschrift te verdedigen. Nu staat ze met haar onderzoek in het NRC. De focus? ‘Het tijdstip waarop je beweegt, doet ertoe’.  In het artikel vertelt Gali hoe zij onderzocht of het moment van bewegen invloed heeft op de gezondheid, met name bij ouderen. Daarbij staat […]

Ieders biologische klok tikt net even anders, maar hoe luister je nou echt naar jouw persoonlijke ritme? BioClock-onderzoeker Laura Kervezee legt het uit in de Libelle. Hoewel er vaak speelse, niet-wetenschappelijke labels zoals ‘leeuw’ of ‘dolfijn’ worden gebruikt om verschillende slaap-waakcycli te beschrijven, benadrukt Laura dat er wel degelijk een wetenschappelijke basis is voor het […]

BioClock-onderzoeker Inês Chaves was onlangs uitgenodigd om te spreken op het Fabric of Society-congres in België. Tijdens dit tweedaagse evenement kwamen onderzoekers, beleidsmakers en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven bijeen om te onderzoeken hoe de wetenschap kan bijdragen aan een gezondere, duurzamere samenleving. Ines deelde haar inzichten over het belang van het circadiane ritme. Ze benadrukte […]

Het was feest in de Katwijkse duinvallei. De wethouder en BioClock-hoogleraar Joke Meijer plantten daar recentelijk de eerste zaadjes voor een gloednieuw BioKlok-tuintje! Het tuitje is onderdeel van ‘Zanderijtuinders 2.0/Duinlandjes’, een initiatief van Gerard Bol. In het BioKlok-tuintje komen bloemen te staan die op verschillende momenten van de dag bloeien. Denk aan de Maanbloem die […]

Met grote trots delen wij dat BioClock‑coördinator prof. Joke Meijer is onderscheiden met een koninklijke ridderorde. Een unieke en meer dan verdiende erkenning voor haar enorme bijdrage aan de chronobiologie en de wetenschap in het algemeen.  Tijdens haar afscheidscollege werd Joke benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Deze bijzondere onderscheiding is […]

De Volkskrant ging onlangs in gesprek met BioClock-onderzoeker Christian Tudorache, werkzaam bij het Instituut voor Biologie Leiden. Samen met zijn team wist hij zelfverzekerde en verlegen zebravisjes te fokken. Een verband tussen deze eigenschappen en de aanmaak van het stresshormoon kwam als geen verrassing. Wat ze echter niet hadden verwacht, was een duidelijk verschil in […]

BioClock-onderzoekers laten weer veel van zich horen, met bijdragen aan podcasts, artikelen in kranten en interviews op televisie. Ze bespraken de afgelopen tijd veel uiteenlopende onderwerpen, van het tijdstip waarop studenten tentamens maken tot ambitieuze plannen om de nachtelijke hemel te verlichten met spiegels in de ruimte. Podcast: Stress Navigation In de podcast Stress Navigation, […]

Op 27 maart 2026 kwamen onderzoekers uit binnen- en buitenland samen in het Kamerlingh Onnes-gebouw van de Universiteit Leiden voor het 4e Nederlandse Chronobiologiesymposium. De dag stond volledig in het teken van de circadiane biologie, in al haar vormen, en trok bezoekers uit uiteenlopende vakgebieden zoals neurologie, immunologie, ecologie en lichtontwerp. De aftrap werd gegeven […]

Nu we opnieuw de overgang naar de zomertijd maken, staat de biologische klok volop in de belangstelling van het publieke debat. Verschillende BioClock‑onderzoekers kregen de afgelopen tijd de kans om hun expertise te delen in de nationale media en vertelden over de historische oorsprong van de zomertijd, de maatschappelijke impact, en de gevolgen voor onze […]

Nieuw BioClock-onderzoek toont aan dat lichtgevoeligheid een grote rol speelt bij of je een ochtend- of een avondmens bent.

Kunstlicht ’s nachts heeft een grote impact op onze leefomgeving, en nachtactieve insecten zijn daar bijzonder gevoelig voor. Eerder BioClock‑onderzoek liet al zien dat kleur invloed heeft op de aantrekkingskracht van licht op insecten. Maar dankzij een nieuwe studie van BioClock‑onderzoeker Gabriel Charvalakis weten we nu dat ook het tijdstip van de nacht een belangrijke […]

De biologische klok speelt een grotere rol in onze gezondheid dan we vaak beseffen. Dat blijkt opnieuw uit een recente Chinese studie waar BioClock‑onderzoeker Laura Kervezee over sprak in Trouw. De onderzoekers bekeken de behandeling van ongeveer 200 longkankerpatiënten die immunochemotherapie kregen: de ene helft voor 15:00, de andere helft na 15:00. Het verschil in […]

Het trok veel bekijks van buurtbewoners toen BioClock-onderzoekers Hannah Broeckx en Sander Buddendorf lantaarnpalen in Den haag en Rotterdam kwamen behangen met hun meetapparatuur. Zij deden onderzoek naar de effecten van gedimd versus fel nachtelijk kunstlicht op stedelijke dwergvleermuizen en hun prooien: vliegende insecten. We kennen het beeld allemaal wel: een straatlantaarn met een zwerm […]

Onlangs besteedde het tv-programma BBC Winterwatch aandacht aan een uniek onderzoek van prof. Joke Meijer, coördinator van het BioClock Consortium. Het onderzoek, gepubliceerd in 2014, toonde aan dat wilde muizen — en zelfs andere kleine dieren — vrijwillig gebruikmaken van loopwielen die in hun natuurlijke omgeving zijn geplaatst. Deze bevindingen daagden het idee uit dat […]

Ritme stuurt het leven: van trek- en broedgedrag bij dieren tot onze eigen slaap, concentratie, creativiteit en gezondheid. In een recent interview met de NRC vertelt BioClock-professor Roelof Hut over zijn onderzoek naar deze ritmes. De chronobiologie – de wetenschap achter deze biologische ritmes – vormt de kern van BioClock. In Groningen kent het chronobiologische […]

Menselijke moedermelk is verrassend adaptief en verandert voortdurend om optimaal aan de behoeften van de baby te voldoen. Zelfs het tijdstip van de dag blijkt invloed te hebben op de samenstelling. Maar wat gebeurt er wanneer een baby zeer vroeg wordt geboren? Een nieuwe studie van BioClock‑onderzoekers Demy van Gilst  en Inês Chaves onderzocht of 24‑uursvariaties […]

Op 25 januari organiseren Amsterdamse cultuurcentra De Nieuwe Liefde en Felix Meritis een bijzondere avond waarin de nacht centraal staat. Samen met schrijver en dichter Marjolijn van Heemstra, partner van BioClock, verkennen we de stedelijke duisternis. Geïnspireerd door haar roman De Nachtgids nodigt ze ons uit om de nacht niet langer te verlichten of beheersen, […]

Ernstig zieke patiënten ervaren tijdens hun verblijf op de Intensive Care (IC) vaak verstoringen van hun slaap en circadiane ritme. Constante kunstmatige verlichting, continue voeding en 24/7 medische handelingen verstoren de natuurlijke ritmes die normaal helpen onze interne klok te reguleren. Onderzoek laat zien dat circadiane ritmes een cruciale rol spelen in fysiologische regulatie, herstel […]

Als de (kerkelijke) activiteiten in de donkerste weken van het jaar over elkaar heen buitelen, komt het concept winterslaap me weleens verleidelijk voor. Lekker binnen blijven, wollen sloffen aan, met een boek op de bank.
Rustig aan doen in de winter: daar is volgens chronobioloog prof. Joke Meijer veel voor te zeggen.

Nachtdiensten vragen veel van mensen die ze draaien – dat zullen veel nachtdienstwerkers herkennen. Maar wat maakt het zo zwaar, en hoe kunnen we hier verbetering in brengen?
In een recent artikel ging de Volkskrant in gesprek met verschillende BioClock onderzoekers over de effecten van nachtwerk en mogelijke oplossingen.

Wat in eerste instantie begon als een eenvoudige update aan de partners vanuit het BioClock Consortium, ontwikkelde zich tot een zeer goed bezochte bijeenkomst over lichtvervuiling in samenwerking met Gerke ten Have van de gemeente Amsterdam.

Onder leiding van Dr Kamiel Spoelstra (Nederlands Instituut voor Ecologie – NIOO-KNAW) is het afgelopen jaar bij een aantal gemeenten een onderzoek gedaan naar het effect van het dimmen van verlichting en het effect van aanpassing van de lichtkleur. Twee promovendi, Sander Buddendorf en Hannah Broeckx presenteerden de resultaten van het onderzoek naar de effecten van dimmen.

Al het leven op aarde heeft een biologische klok. Deze volgt het natuurlijke ritme van licht en donker en is uiterst gevoelig voor verstoring door kunstlicht.

Met deze Photo Challenge wilden we benadrukken dat er een hele wereld schuilgaat in de nacht wanneer de dagdieren, zoals de mens, slapen. Dus geen foto’s van verlichte gebouwen, maar van nachtdieren, nacht actieve insecten, bloemen die in het donker bloeien, of van landschappen waar de duisternis heerst. Laat de verborgen wereld van de nacht tot leven komen.

De afgrijselijke moord op de 17-jarige Lisa zette de veiligheid van vrouwen op de agenda. De gemeente Amsterdam trok na de moord zes miljoen euro uit om de veiligheid van vrouwen in de stad te verbeteren. Een deel daarvan gaat naar extra verlichting, op sommige plekken is die al geplaatst. Maar meer licht maakt de wereld niet per definitie veiliger. Soms is het juist andersom, schrijft DarkSky International

Zoals uitgebreid gedeeld op onze social media kanalen, was het team van BioClock afgelopen weekend (16-18 augustus) aanwezig op Lowlands Science 2025, waar we festivalbezoekers kennis lieten maken met de wereld van de biologische klok. De initiatiefnemers waren Maaike van der Rhee, Demy van Gilst, Ward Vleeshouwers en Gali Albalak. Onder het motto “Too tired […]

Nieuwe studie benadrukt belang van het tijdstip van fysieke activiteit Een onderzoek door BioClock-onderzoeker Gali Albalak (LUMC) laat zien dat niet alleen hoeveel we bewegen, maar ook wanneer we bewegen invloed heeft op onze mentale gezondheid. Uit de resultaten blijkt dat mensen die vooral ’s ochtends actief zijn, een aanzienlijk lager risico op depressie hebben, […]

Biologische klok & studentenwelzijn Slaapproblemen komen bij universitaire studenten steeds vaker voor en hangen sterk samen met stemmings‑ en angstproblemen. Een onregelmatig dag‑ en nachtritme -bijvoorbeeld door laat naar bed gaan en sociale jetlag - verergert die klachten. Wat is onderzocht? Onze BioClock‑onderzoeker Laura Pape (Universiteit Leiden) en haar collega’s ontwikkelden de digitale zelfhulp­interventie ‘i‑Sleep & BioClock’. Dit vijfweekse programma […]

De nacht zit vol leven – als je goed kijkt. Doe mee en maak een bijzondere foto waarin het natuurlijke leven na zonsondergang centraal staat. Stuur deze uiterlijk 14 september in voor de Photo Challenge De Pracht van de Nacht! Met deze wedstrijd vragen we aandacht voor het belang van duisternis in een wereld die […]

Kunstlicht in de nacht lijkt onschuldig. Het helpt ons beter zien, vergroot ons gevoel van veiligheid en maakt het mogelijk om ook na zonsondergang van de stad te genieten. Maar voor insecten kan nachtelijke verlichting een val zijn. En omdat insecten cruciaal zijn voor de bestuiving én als voedsel voor vogels en vleermuizen, zijn de […]

De nacht is meer dan alleen een moment op de klok: het is een veelzijdige leefomgeving waar we nog verrassend weinig over weten. Wat betekent ‘de nacht’ voor onze moderne steden? Voor de nieuwste Roundtable van het internationale platform The Nature of Cities (TNOC) wisselden onderzoekers, ontwerpers en beleidsmakers wereldwijd van gedachten over de nacht. […]

Hoge temperaturen versterken het effect van nachtelijk kunstlicht op vleermuizen. Uit recent onderzoek van Sander Buddendorf, onderzoeker aan het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) in het BioClock project blijkt dat gewone dwergvleermuizen (Pipistrellus pipistrellus) juist op warme nachten extra worden aangetrokken tot straatverlichting — en dat kan gevolgen hebben voor hun jachtgedrag én het evenwicht […]

Zomertijd onder de loep bij NTR Wetenschap en NPO 3 op Reis Op 21 juni – de langste dag van het jaar – bracht NTR Wetenschap een korte video uit over de invloed van licht op onze biologische klok. Chronobioloog Inês Machado Chaves, verbonden aan BioClock, legt uit wat licht doet met ons lichaam en […]

Dit weekend wordt in Aotearoa Nieuw-Zeeland het begin van het nieuwe jaar gevierd: Matariki, een feest gebaseerd op de Māori-maantraditie. “Aotearoa” is de Māori-naam voor Nieuw-Zeeland, en verwijst naar het land van de lange witte wolk. Matariki markeert de heropkomst van het sterrencluster Pleiaden aan de ochtendhemel en is een tijd van bezinning, herdenking en […]

Afgelopen week namen verschillende BioClock-onderzoekers deel aan de 36e jaarlijkse bijeenkomst van de Society for Light, Rhythms, and Circadian Health (SLRCH) in Boston — een bruisende samenkomst van internationale experts op het gebied van licht, biologische ritmes en gezondheid. Heidi Lammers-van der Holst presenteerde onderzoek van Maaike van der Rhee, en ook Raymond Noordam, Gali […]

Tijdens een festival als Lowlands wordt je biologische klok flink op de proef gesteld. Met optredens tot diep in de nacht, weinig slaap en veel prikkels raken festivalgangers makkelijk vermoeid. Maar wat doet dat eigenlijk met je brein? In augustus strijkt BioClock neer op Lowlands Science 2025 om precies dat te onderzoeken. Ons team van […]

Wat doet kunstlicht met de natuur en onze slaap? In een nieuwe aflevering van Het Klokhuis draait alles om lichtvervuiling — een onderwerp waar BioClock-onderzoekers dagelijks onderzoek naar doen. Chronobioloog Kamiel Spoelstra (NIOO-KNAW) laat zien hoe nachtelijk kunstlicht insecten, bomen en dieren beïnvloedt. In de aflevering wordt ook uitgelegd waarom teveel licht ’s nachts onze […]

Wat hebben rennen en hormonen met elkaar gemeen? Ze beïnvloeden allebei je biologische klok – tot op moleculair niveau. We zijn ontzettend trots op de nieuwe wetenschappelijke publicatie van onze PhD-kandidaat Ayano Shiba, gepubliceerd in het Journal of Circadian Rhythms: “Voluntary Running and Estrous Cycle Modulate ΔFOSB in the Suprachiasmatic Nucleus of the Wistar Rat” […]

Vrijdag 16 mei is het UNESCO International Day of Light. Op deze dag vraagt BioClock samen met internationale partners aandacht voor het belang van goed lichtgebruik voor de gezondheid van mens en natuur. Onderzoekers van BioClock waren nauw betrokken bij de ontwikkeling van 26 internationale consensus statements, opgesteld binnen het Light for Public Health Initiative. […]

In de radiouitzending van De Nieuws BV op NPO Radio1 was onlangs Kamiel Spoelstra, wetenschapper bij BioClock en het Nederlands Instituut voor Ecologie, te gast om te praten over de ingrijpende effecten van lichtvervuiling op dieren. Een actueel voorbeeld speelt zich af op Réunion, een eiland in de Indische Oceaan. Hier raken jonge stormvogels, die […]

Afgelopen dinsdag, 15 april, kwam een grote groep leden van het BioClock-consortium samen in het Erasmus MC voor de halfjaarlijkse BioClock Progress Meeting. Het was een inspirerende en gezellige dag, waarop verschillende trainees de voortgang van hun onderzoeksprojecten presenteerden. We waren bovendien vereerd met de aanwezigheid van Dr. Mariana Astiz, een van de keynote sprekers […]

Jaarlijks in april organiseert het BioClock Consortium een congres om alle chronobiologen in Nederland samen te brengen om wetenschappelijke resultaten te delen en elkaar te inspireren. Het 3e Dutch Chronobiology Congres vond afgelopen maandag plaats in het auditorium van het gemeentehuis van – BioClock partner – Rotterdam. Bijna alle verschillende vakgebieden van de chronobiologie werden […]

Afgelopen weekend was het BioClock-consortium aanwezig op het Jaarbeursplein in Utrecht tijdens de Culturele Zondag — de feestelijke aftrap van de Dutch Health Week. Op deze zonnige dag vol dans, muziek en theater, brachten wij een leerzaam én leuk element in het programma. Bezoekers konden bij ons hun chronotype ontdekken — oftewel: ben jij een […]

Op vrijdag 28 maart 2025 is in de Leidse schooltuinen het allereerste Bioklok Tuintje van Nederland feestelijk geopend. De opening vond plaats onder leiding van Prof. Joke Meijer namens het Bioclock Consortium, en werd bijgewoond door de burgemeester van Leiden en het bestuur van de Schooltuinenvereniging. Het Bioklok Tuintje is een bijzondere plek waar kinderen […]

​Afgelopen weekend vond de halfjaarlijkse klokwisseling plaats, waarbij we overschakelden naar de zomertijd. Naar aanleiding hiervan was prof. Joke Meijer, hoofd van het BioClock-consortium en hoogleraar hersenonderzoek aan de Universiteit Leiden, te gast bij het radioprogramma ‘NOS Met het Oog op Morgen’ op NPO Radio 1. In het interview pleitte zij voor het afschaffen van […]

Het BioClock Consortium heeft een officieel position statement uitgebracht waarin wordt gepleit voor het afschaffen van de halfjaarlijkse klokwisselingen en de invoering van een vaste, gezonde tijdzone: de natuurlijke tijd. Ons standpunt: Kies voor de natuurlijke tijd In de nacht van zaterdag 29 op zondag 30 maart 2025 gaat de klok weer een uur vooruit. […]

De afgelopen twee weken werd (een stukje van) het NEMO Science Museum in Amsterdam omgetoverd tot onderzoekscentrum van het BioClock Consortium. Het doel? Begrijpen of de biologische klok van avondmensen gevoeliger is voor licht dan die van ochtendmensen.

Samen met Natuurfotografie Magazine heeft BioClock een photochallenge geiniteerd, waarmee we aandacht wilden vragen voor het donkerte van de nacht, als tegenhanger van de overal aanwezige lichtvervuiling.

Lichtontwerper Ellen de Vries en theatermaker Marjolijn van Heemstra bij Spraakmakers. We zitten middenin de donkere dagen voor kerst. Maar hoe donker is het tegenwoordig nog? Een pleidooi om anders tegen licht en donker aan te kijken.

Op vrijdag 13 december heeft Hannah Broeckx de posterprijs gewonnen tijdens de jaarlijkse Entomologendag van de Nederlandse Entomologische Vereniging (NEV).

De poster ging over het onderzoek van Hannah Broeckx dat zich richt op de impact van lichtvervuiling op het gedrag van rupsen.

Op 21 december was BioClock weer groot in het nieuws: het was namelijk de kortste dag van het jaar met minder dan 8 uur daglicht. Lees, luister óf kijk naar het verhaal van Roelof Hut over het belang van donkerte voor mens en natuur.

Bij BioClock doen we onderzoek naar de verschillen tussen ochtend- en avondmensen. Tijdens Science Live in het NEMO Science Museum kun jij zelf meedoen aan dit interactieve onderzoek! Je ontdekt hoe jouw biologische klok werkt en draagt tegelijk bij aan belangrijke wetenschappelijke inzichten.

Samen met BioClock onderzoekt Omroep HUMAN in hun aflevering ‘De schaduwkant van licht’ hoe kunstmatige verlichting onze biologische klok, het milieu en de natuur beïnvloedt.

Bekijk de aflevering ‘De schaduwkant van licht’ hier

De 38ste NIBI-conferentie voor bovenbouw havo en vwo had als thema Ritme in de biologie en er was een mooi programma met diverse workshops en interactieve lezingen: de nieuwste ins en outs over de biologische klok, over slaap en melatonine, over de invloed van de seizoenen.

Met o.a. chronobioloog Roelof Hut die in ging op die magische biologische klok die het leven zijn ritme geeft en Laura Kervezee met de chronotype test: Ben jij nu een ochtend- of een avondmens?

Chronobiologen Roos Bos (UMC Utrecht), Demy van Gilst (Erasmus MC) en Laura Kervezee (Leiden University Medical Center) onderzoeken hoe en waarom onze persoonlijke ritmes (chronotypes) verschillen en wat dit betekent voor onze gezondheid.

De auteur en chef Boeken bij de Volkskrant, Wilma de Rek gaat op zoek naar de big history van de drie R’en en laat zien hoe we ze juist nu, in onze hectische tijd, kunnen inzetten om gezonder en aangenamer te leven. Joke Meijer heeft bijgedragen aan de totstandkoming en zal bij de lancering van het boek een interview geven over het belang van de biologische klok.

Een architectuurfilm gaat in brede zin over de betekenis van stad en architectuur. Het portretteert steden, gebouwen en hun ontwerpers; toont aan dat architectuur niet zonder zijn omgeving begrepen kan worden of onderzoekt de rol die de stad speelt in ons dagelijks leven.

Op 10 oktober heeft Joke Meijer, een inleiding bij het AFFR gegeven over de invloed van licht op het welzijn in de stad, waarna de film ‘Sleepless Birds’ werd getoond.

In nauwe samenwerking met Natuurfotografie Magazine, heeft BioClock een fotowedstrijd geïnitieerd met als thema ‘De Pracht van de Nacht’.

Deze challenge gaat specifiek over natuurlijke nachtfotografie, waarmee we willen benadrukken dat de nacht, zonder kunstlicht, zijn eigen charme heeft.

Maak je mooiste nachtfoto, met alleen natuurlijk licht, en stuur hem in voor zondag 17 november 2024.

Het ritme van licht en donker signaleert wanneer we actief moeten zijn en wanneer het tijd is om te ontspannen. Blootstelling aan kunstlicht, zeker wanneer het al donker is, onderdrukt de behoefte aan slaap terwijl je net dan tot rust zou moeten komen.

Wanneer je biologische klok in de war is, kan je last krijgen van vermoeidheid en je somber en futloos voelen.

Dr Niki Antypa onderzoekt het effect van lichttherapie bij depressie.

Op 1 juni vond Museumnacht in Leiden plaats, een jaarlijks evenement waarbij verschillende musea en culturele instellingen in de avond hun deuren openen voor vele kunstliefhebbers en nieuwsgierige geesten.

Op 22 april 2024 vond het jaarlijkse Chronobiologie symposium plaats in ‘Het Groote Museum’ in Artis, Amsterdam. Het doel van het symposium is om alle Nederlandse chronobiologen samen te brengen om onderzoeksresultaten te presenteren, ideeën uit te wisselen, het netwerk uit breiden en te verstevigen.

Op 10 april gaf Joke Meijer een presentatie bij het Schooltuinen festival in Amsterdam. Om het thema van de biologische klok toegankelijk te maken voor de lagere school, werd ingegaan op de Linnaeus klok.

Bij toenemende opwarming zullen alpensteenbokken nachtdieren worden. Ze zijn nu bij hogere termperatuur al vaker nachtactief en nemen daarbij zelfs predatie door wolven voor lief.

Ook de donkere dagen zijn goed voor een mens. We praten vaak negatief over de ‘donkere dagen voor kerst’. Of over de sombere december en januari-maand. Maar de natuur, planten, dieren én mensen hebben ook duisternis nodig. Een interview op NPO1 met Professor Joke Meijer, coördinator van het BioClock Consortium.

Filmmakers Tim Visser en Sander van Iersel hebben een prachtige documentaire gemaakt over licht en lichtvervuiling, welke is getoond tijdens het Rotterdam Film Festival, 2023. Met onder andere BioClock onderzoeker Kamiel Spoelstra. THE DARK SIDE OF BRIGHT NIGHTS – How Artificial Light Affects Nature

Op 20 oktober verschijnt er een boek over de biologische klok. Anneloes Opperhuizen en Marijke Gordijn schreven “De klok met duizend wijzers – Hoe de biologische klok je leven beïnvloedt”. In het boek leggen ze uit wat de biologische klok is, hoe hij werkt en hoe hij is ontdekt. Ook beschrijven ze hoe het allerlei […]

Openbare Verlichting Nederland (OVLNL) heeft een artikel gepubliceerd over BioClock in het Technisch Vakblad Openbare Verlichting. Het artikel is hier te lezen: https://heyzine.com/flip-book/1f9692687c.html#page/9

Tussen mei en september van dit jaar is er op meer dan 50 plekken in Amsterdam, met name in stadstuinen, onderzoek gedaan naar nachtvlinders. Deze insecten zijn talrijk in hun soorten en erg belangrijk voor nachtelijke bestuiving van planten. Door lichtvervuiling nemen ze in aantallen sterk af en daarom is onderzoek belangrijk. BioClock onderzoeker Astrid […]

Afgelopen zaterdag waren BioClock onderzoekers Merlijne Smit en Laura Kervezee bij het kunst- en kennisfestival De Nacht van Ontdekkingen. Op deze prachtige zomeravond hebben zij een korte publieksactiviteit neergezet in de Hortus Botanicus in Leiden. De bezoekers van het festival konden via een kort online testje ontdekken of zij een ochtend- of avondmens zijn. Hun […]

Meer dan een miljoen Nederlanders werken regelmatig in de nacht. Dit is erg verstorend voor de biologische klok met allerlei gezondheidsrisico’s tot gevolg. Eén daarvan is slaap. Heel veel nachtwerkers ervaren problemen met hun slaap (overdag) en vermoeidheid (in de nacht). Dit kan leiden tot fouten op werk en ongelukken tijdens het naar huis rijden. […]

Op 31 augustus staat er aan onze nachtelijke hemel weer een volle maan, een supermaan zelfs. Lang geleden was volle maan het felste licht wat er ’s nachts zou kunnen zijn. Nu is dat wel anders. Joke Meijer en Anneloes Opperhuizen schreven er een artikel over, voor Nacht van de Nacht. Lees het artikel hier. […]

Lichten uit, sterren aan. Tijdens het Amsterdam Dark Festival ervaar je ook in ARTIS de schoonheid van de duisternis. Waar wordt het nog donker? Echte duisternis verdwijnt steeds meer uit de nacht. En dat terwijl de cyclus van licht en donker juist zo belangrijk is. Tijdens het Amsterdam Dark Festival in ARTIS ervaar je deze […]

Op zaterdag 16 september vindt het kunst- en kennisfestival De Nacht van Ontdekkingen plaats bij het academiegebouw van Universiteit Leiden, de Hortus botanicus, Universiteitsbibliotheek Leiden en de Oude Sterrewacht. Op verschillende plekken in het festivalgebied ontdek je beginnende makers, jonge onderzoekers en kunstenaars. Een ware ontdekkingstocht langs optredens, exposities, debatten, workshops en inspirerende lezingen rondom […]

Wat weet jij al over de biologische klok? Wil je ons helpen met het verbeteren van een publieksactiviteit over de biologische klok? Vul dan deze vragenlijst in. Het kost zo’n 5 minuutjes, en is wel in het Engels. Stagiair Merlijne Smit, BioClock en de Universiteit van Leiden zijn je dankbaar! Hier is de vragenlijst

In het nationaal dagblad Trouw is er een mooi verdiepingsartikel geschreven over het belang van een donkere sterrenhemel. Niet alleen is het fijn om de sterren te kunnen zien, het is ook belangrijk voor het leven op aarde. Lees het artikel hier.

Anneloes Opperhuizen (Tekst) – Hans van Kooten (Fotografie) Zo’n 6 jaar geleden verzamelden veel chronobiologen in Nederland zich voor het laatst voor een wetenschappelijke bijeenkomst. Het OnTime consortium toverde zijn jaarlijkse consortiumbijeenkomsten om tot nationale congresdagen, maar toen OnTime op z’n einde liep, zagen ook de nationale congresdagen geen daglicht meer. Tot nu. Op initiatief […]

Op 9 mei 2023 organiseert de Nederlandse Vereniging voor Slaap-Waak onderzoek (NSWO) een symposium: ‘Chronobiology meets sleep: from animal to human research’. Meer informatie hieronder in het Engels. The symposium will take place Tuesday the 9th of May from 13:00- 18:00 PM. During the meeting the BioClock founders (Joke Meijer, Laura Kervezee) and other chronobiology […]

Anneloes Opperhuizen Maandagochtend, het laatste weekend van maart, het moment dat de eerste week na het ingaan van de zomertijd weer begint. En daarmee ook het eerste moment dat we het vaak voelen dat de klok een uurtje is verschoven. Het heeft geleid tot een uurtje minder slaap, een verschuiving in de tijden dat je […]

PhD kandidaat Hannah Broeckx geeft ons een update over haar onderzoek in cluster 3. “Insect-predator interacties in de spotlight! door Hannah Broeckx Een jaar ben ik al bezig met mijn onderzoek naar het effect van kunstlicht ’s nachts (ALAN) op interacties tussen insecten en roofdieren. Wat een interessant proces is het tot nu toe geweest! […]

PhD kandidaat Evelien Castrop is het afgelopen jaar bezig geweest met haar onderzoek naar de effecten van nachtelijk licht op planten. Zij geeft ons een update van haar eerste jaar: “Het lichtgevende landschap: de impact van kunstlicht op planten” Door Evelien Castrop Zullen wilde planten anders gaan groeien door kunstlicht? En zo ja, hoe dan? […]

PhD kandidaat Sander Buddendorf is het afgelopen jaar bezig geweest met zijn onderzoek naar de effecten van nachtelijk licht op vleermuizen. Hij geeft ons een update van zijn eerste jaar: Vleermuizen in de stad Door Sander Buddendorf De vleermuis is een mysterieus vliegend nacht-zoogdier. Wanneer ik mijn experimenten aan het doen ben in grote steden […]

In het afgelopen najaar zijn Koen Vink en Tamara Brouwers begonnen aan hun PhD projecten bij het RIVM. Onder begeleiding van prof. Debbie van Baarle en prof. Jacco Wallinga onderzoeken zij of de biologische klok een rol speelt bij de effectiviteit van vaccinaties. Een vaccin wordt toegediend zodat ons lichaam een bescherming kan opbouwen tegen […]

Op donderdag 2 februari organiseert StrandLAB Almere een avond met minicolleges over (het belang van) de duisternis. Joke Meijer, coordinator van BioClock, zal hier een verhaal houden. Het ritme van de duisternis | LED Winter We associëren de duisternis vaak met gevaar. In de grote stad bestaat de echte donkere nacht niet meer. Wat heeft […]

Moeite met opstaan? Daar kun jij niks aan doen! Zo heet de videopodcast van de Universiteit van Nederland met prof. Roelof Hut. De onderzoeker van de Rijksuniversiteit Groningen legt uit wat nou eigenlijk de biologische klok is, hoe hij alle klokjes in ons lichaam dirigeert en waarom dit effect heeft op hoe we slapen, hoe […]

Promovenda Danielle Crowley werkt sinds een jaar aan haar project in WP3.1 Wat is er in dat eerste jaar allemaal gebeurd? In haar project kijkt Danielle naar vissen; een vaak onderbelicht diersoort dat toch mogelijk ook veel last kan hebben van de lichtvervuilling waar we in Nederland mee te maken hebben. Vissen hebben namelijk, net […]

Francesca Borghese is in mei 2022 begonnen met haar PhD project aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Onder supervisie van prof. dr. Roelof Hut, onderzoekt zij hoe licht de mens beïnvloedt, op allerlei factoren; mentale prestaties, temperatuur en de biologische klok. Hier stelt ze zich voor. Wie ben je? Ik ben Francesca, geboren in Italië en […]

Promovenda Laura Pape werkt al ruim een jaar aan een e-health interventie om slaap en de mentale gezondheid van studenten te verbeteren. Onder leiding van dr. Niki Antypa (Leiden Universiteit) ontwikkelden ze een online cognitieve gedragstherapie programma voor slapeloosheid: i-Sleep & BioClock. In dit programma leren deelnemers over slaap en de biologische klok en krijgen […]

We zijn heel trots op onze verschillende onderzoekers die prijzen hebben gewonnen! Promovenda Gali Albalak won de Piet Visser poster prijs op het najaarssymposium van de Nederlandse Vereniging voor Slaap Waak onderzoek! Kamiel Spoelstra won de Stairway to Impact award van NWO voor zijn onderzoek naar de impact van lichtvervuiling: https://www.nwo.nl/stairway-impact-award En Martina Vijver won […]

Mensen die het meest bewegen in de ochtend hebben een lager risico op een hersen- en hartinfarct. Dat blijkt uit een studie van onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Het gaat hierbij niet alleen om intensieve beweging zoals sporten, maar echt om alle lichaamsbeweging op een dag. De studie verscheen vandaag in de […]

Anneloes Opperhuizen Afgelopen maandag, 7 november, kwamen bijna 70 leden van het consortium naar (Scheltema) Leiden voor een gezellige en informatieve dag; de clusterbijeenkomst. Vrijwel alle promovendi en post doc onderzoekers presenteerden in het kort de huidige status van hun project en bespraken plannen, pilot resultaten en toekomstplannen. Met deze 18 korte presentaties werden we […]

Eind oktober is het weer zo ver, we zetten de klok een uurtje achteruit. Zal het de laatste keer zijn dat we sleutelen aan onze horloges? BioClock hoopt van wel want het verzetten van de klok is niet goed voor onze gezondheid. Het verzetten naar de zomertijd wel te verstaan, want we zouden de wintertijd […]

De editors van het wetenschappelijk tijdschrift Nutrients nodigen collega’s uit om bij te dragen aan een special issue over chronische ziekten. Lees meer hierover hieronder in het Engels. Dear Colleagues, This Special Issue discusses the effects of healthy lifestyles, focusing on diet, sleep, and exercise, on Chronic Diseases. Health is a topic which is both […]

Maaike van der Rhee, PhD kandidaat aan het Erasmus MC onderzoekt sinds het begin afgelopen zomer hoe we de omstandigheden voor ploegendienstwerkers kunnen verbeteren. Dat veel mensen regelmatig in de nacht moeten werken is nu eenmaal grotendeels noodzaak, maar levert veel vervelende gevolgen op voor hun gezondheid en veiligheid. Wat kunnen we hier aan doen? […]

Afgelopen zondag op 25 september vond een bijzonder evenement plaats in Leiden: Seeing the Stars. Tussen 22 en 23:30 uur ging alle straatverlichting, tuinverlichting en andere vormen van licht uit. Kunstenaar Daan Roosegaarde was de initiatiefnemer van dit bijzondere evenement, samen met verschillende Leidse wetenschappers. Hiermee wilden Roosegaarde, wetenschappers én de gemeente Leiden aandacht vragen […]

Een jaar geleden begon Ayano Shiba aan haar promotieonderzoek op het Nederlands Herseninstituut (NIN). Vandaag vertelt ze hoe het afgelopen jaar is geweest. Ayano: “In ons onderzoek kijken we naar het effect van tijdstip van bewegen op onze gezondheid. Dat voldoende bewegen belangrijk is om gezond te blijven, weten we al lang. Ook maakt het […]

Promovenda Gali Albalak is iets meer dan een jaar geleden begonnen aan haar onderzoeksproject. Vandaag geeft ze ons een update van wat ze heeft gedaan en nog gaat doen. Gali: “In allerlei richtlijnen voor een gezonde leefstijl wordt veel gezegd over hoe vaak, hoe lang en hoe intensief je moet sporten om bepaalde gezondheidseffecten te […]

Buitenverlichting veranderen om energie te besparen, dit wordt nu vaak gedaan door LED lampen te gebruiken. Maar dat verhoogt de hoeveelheid blauw licht in de omgeving en dit draagt bij aan de lichtvervuiling, met allerlei vervelende gevolgen voor de natuur van dien. BioClock onderzoeker Kamiel Spoelstra en BioClock adviseur Ellen de Vries werden hierover geïnterviewd […]

Gabriel Charvalakis is recent begonnen aan zijn promotieonderzoek aan het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) in Wageningen en de Rijksuniversiteit Groningen. Onder begeleiding van dr. Ir. Kamiel Spoelstra en prof. Dr. Roelof Hut gaat hij de effecten van allerlei aspecten van licht op insecten bestuderen. Hieronder stelt hij zichzelf voor. Wie ben je? Ik heet […]

Inge Snijders is in het voorjaar begonnen met haar PhD onderzoek aan de Leiden Universiteit. Onder begeleiding van hoogleraar Laura Heitman en dr. Daan van der Es doet zij onderzoek naar nieuwe manieren om de biologische klok aan te passen. In veel vormen van ziekte behandeling zou het handig kunnen zijn om de biologische klok […]

Met trots presenteren wij de BioClock Akademie! Op 21 september 2022 starten we  met een maandelijkse online seminar waarbij we focussen op basisbegrippen van de chronobiologie – het wetenschappelijke veld van de biologische klok. Voor iedereen die nieuw is in het veld kunnen sommige begrippen en concepten moeilijk te begrijpen zijn. Daarom nodigen wij vooraanstaande […]

Door Jip Koene. De invloed van verstedelijking op de natuur vind ik bere-interessant. Het boek Darwin in de Stad van Menno Schilthuizen heeft aan die interesse bijgedragen, écht een aanrader. Hij beschrijft bijvoorbeeld dat vogels die normaal op rots kliffen voorkomen, in de stad hoge flatgebouwen gebruiken als iets soortgelijks om hun broedsel te leggen. […]

Nihal Fawzi is recent als PhD kandidaat onderzoeker begonnen aan de Hogeschool van Amsterdam aan haar project: BioClock & Educatie. Onder begeleiding van dr. Marco Kragten en dr. Bert Bredeweg gaat zij onderzoeken hoe het onderwerp van de biologische klok in het middelbare onderwijsprogramma in Nederland een plek kan krijgen. Ontzettend belangrijk want hoe meer […]

De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen kent een van de vier Heineken Young Scientist Awards uit aan co-coordinator Laura Kervezee. Deze aanmoedigingsprijs wordt tweejaarlijks toegekend aan veelbelvonde jonge wetenschappers, en dit jaar is Laura de winnaar in de categorie Medische/Biomedische wetenschappen. Ze ontvangt de prijs (10.000 euro) voor haar onderzoek naar de effecten van verstoringen van de […]

BioClock werkt in verschillende projecten samen met het team van Donkerte van de Wadden; een programma in het Waddengebied dat zich inzet voor een groter bewustzijn van het belang van het donker en nodigt mensen uit om de unieke donkerte van de Wadden te beleven. Het Waddengebied is één van de laatste plekken in Nederland […]

In de afgelopen jaren is er veel gezegd en geschreven over blauw licht. Het zou vooral blauw licht zijn dat vervelende gevolgen heeft voor onze biologische klok en slaap. BioClock onderzoekers, onder leiding van Joke Meijer, hebben nu laten zien dat het niet alleen blauw licht is dat onze biologische klok kan verstoren! Daarvoor deden […]

Licht is het belangrijkste signaal voor de biologische klok, van mensen en vrijwel alle andere organismen. Maar de eindeloze blootstelling aan licht, inclusief licht in de nacht, is verstorend voor de klok overal in de natuur. Dit thema is één van de onderzoeksthema’s van BioClock. Nu heeft het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Science een speciaal themanummer […]

In februari is Kornelija begonnen aan haar promotieonderzoek aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Onder begeleiding van dr. Peter Meerlo, dr. Robbert Havekes en dr. Roelof Hut, bestudeert zij zowel nacht- als dagdieren en wil ze weten hoe kunstlicht invloed uitoefent op gedrag, fysiologie en hersenen. Door al deze factoren te onderzoeken, kunnen we uiteindelijk beter […]

Ivanka Spruijt is in maart begonnen met haar promotie onderzoek, onder begeleiding van prof. Astrid Groot, dr. Gerard Oostermeijer en prof. Peter van Bodegom. Haar onderzoek draagt bij aan het ontrafelen van de effecten van lichtvervuiling op biodiversiteit. Specifiek kijkt zij naar insecten en de interactie tussen planten en insecten. Een mismatch in ritmes kan […]

Afgelopen januari begon Oana-Georgiana Rus-Oswald aan haar postdoc onderzoek aan de Leiden Universiteit. In samenwerking met BioClock promovenda Emma Visser, wil ze weten waarom lichttherapie zo goed werkt bij mensen met een depressieve stoornis. Met behulp van MRI gaat ze de hersenen bestuderen van patienten die lichttherapie ondergaan, om daarmee beter te begrijpen hoe de […]

In de zomer van 2021 begon Jorine met haar post doc onderzoek aan het Erasmus MC. Ze werkt samen met promovenda Demy van Gilst en onder begeleiding van dr. Ines Chaves en dr. Marijn Vermeulen en hoogleraren Bert van der Horst en Irwin Reiss. Het hoofddoel is om de ritmes van te vroeg geboren babies […]

BioClock onderzoeker Kamiel Spoelstra vertelt in een uitgebreide reportage door de nachtcorrespondent in de Volkskrant over de effecten van kunstlicht in de omgeving op de natuur. Met name vleermuizen, zijn expertise, worden sterk beïnvloedt door de straat- en gebouwverlichting. Hij legt uit dat sommige vleermuizensoorten floreren onder extra verlichting, maar veel andere soorten juist verstoord […]

Een team honours studenten van de Universiteit van Amsterdam maakten een magazine over (de verstoring van) de biologische klok als ‘wicked challenge of health’. Vanuit verschillende perspectieven onderzochten ze het probleem dat de klok ernstig wordt verstoord in onze huidige maatschappij. BioClock onderzoekers Oana-Georgiana Rus-Oswald (LU), Emma Visser (TU/e) en Tom de Boer (LUMC) werder […]

Heb je weleens last van slaapproblemen, of heb je moeite met in slaap vallen of doorslapen gedurende de nacht? Dan kun je meedoen aan het i-Sleep & BioClock programma, voor studenten van de Leiden Universiteit, VU Amsterdam, Maastricht Universiteit, Erasmus Universiteit Rotterdam, Universiteit van Amsterdam, of de Inholland Hogeschool. Het programma zal je helpen om… […]

Afgelopen donderdag, 21 april, vierden wij de start van BioClock met de kickoff bijeenkomst! Na het uitstellen van de oorspronkelijke bijeenkomst in november, verwelkomden we op deze prachtige lentedag meer dan 80 partners van het consortium. Met ARTIS Amsterdam als gastheer konden we gebruik maken van prachtige locaties in het dierenpark. In de quasi-ligstoelen van […]

Sinds een aantal maanden werkt promovenda Hannah Broeckx aan de Universiteit van Amsterdam. Onder begeleiding van hoogleraar Astrid Groot en dr. Emily Burdfield-Steel, onderzoekt ze welke effecten verlichting in de nacht hebben op insecten. Specifiek kijkt ze naar nachtvlinders die tijdens de nacht actief zijn. Hun gedrag wordt sterk beinvloedt door de aanwezigheid van onder […]

In een nieuwe publicatie in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS hebben BioClock onderzoekers laten zien hoe de SCN reageert op verschillende kleuren licht. In de studie, geleid door BioCLock coordinator Joke Meijer (LUMC), zagen ze dat de klok niet alleen reageert op blauw licht. Dit is verrassend onderzoek om tot nu toe altijd werd gedacht dat […]

In de nacht van 26 op 27 maart is de zomertijd weer in gegaan. Dat dit niet ideaal is, twee keer per jaar een uur verschuiven, daar zijn veel mensen het wel over eens. Maar wat er dan precies moet gebeuren, daar woedt al lang een discussie over. Zelfs op Europees niveau wordt er ieder […]

Vandaag is het Internationale Dag van de Slaap. Een dag om het belang van slaap centraal te stellen, iets wat we het beste nog veel vaker kunnen doen. Slaap is namelijk cruciaal voor een goede gezondheid. Zowel mentaal als fysiek kun je allerlei klachten krijgen als je niet genoeg of niet goed slaapt. Mensen die […]

Ward Vleeshouwers werkt sinds kort in het LUMC in Leiden. Hij is daar met zijn PhD onderzoek begonnen onder begeleiding van dr. Ramon Arens en dr. Laura Kervezee op de afdeling Immunologie. Er is al aangetoond dat de biologische klok ook een rol speelt in het afweersysteem, maar hoe dat precies werkt is nog onduidelijk […]

In januari begon Demy van Gilst met haar promotieonderzoek in het Erasmus MC. Ze onderzoekt of vroeggeboren babies een beter dag- en nachtritme kunnen krijgen. Daarvan gaan ze misschien sneller groeien en zouden ze op lange termijn gezonder kunnen zijn, dat is de grote vraag. Onder begeleiding van dr. Marijn Vermeulen, dr. Ines Chaves, prof. […]

Danielle Crowley is in januari van dit jaar begonnen aan haar BioClock promotieproject aan het Instituut Biologie Leiden. De grote hoeveelheid licht in de nacht bereikt ook dieren die in het water leven. Maar hoe veel dit is, en wat de effecten daarvan zijn op vissen is nog onbekend. De afname van palingen in Nederland […]

Dit jaar is Leiden de Europese Hoofdstad van de Wetenschap. Op iedere dag van het jaar 2022 wordt er een thema belicht waaraan er in Leiden onderzoek wordt gedaan. Op 25 maart is het tijd voor De Biologische Klok; en dat is geen toeval want het is de laatste dag voordat de zomertijd weer in […]

De biologische klok van mensen is er niet op ingesteld om ’s nachts te werken, en toch doen duizenden mensen dit iedere nacht; in de zorg, logistiek, beveiliging, politie enzovoorts…de een gaat het wat makkelijker af dan de ander, maar een feit blijft dat zij hun biologische klok (ernstig) verstoren door met regelmaat in de […]

Promovenda Emma Visser werkt aan de Technische Universiteit in Eindhoven aan het optimaliseren van lichttherapie voor depressieve patienten. Het is een therapievorm die al langer bestaat in de praktijk, maar hoe het precies werkt en wat de beste manier is om dit te gebruiken, zijn nog openstaande vragen. In samenwerken met GGZ Eindhoven en onder […]

Op 1 januari 2022 begon promovenda Gali Albalak aan het LUMC met haar promotieonderzoek. Onder begeleiding van dr. Raymond Noordam, dr. ir. Diana van Heemst en prof. dr. David van Bodegom onderzoekt zij of het uitmaakt of je in de ochtend of avond moet sporten om gezond ouder te worden. Hieronder stelt Gali zichzelf voor. […]

Aangekondige versoepelingen van de corona-maatregelen op 25 januari verlichten voor veel mensen het leven een beetje. Maar het nachtleven blijft nog even op slot want vanaf 22 uur moet voorlopig alles nog dicht zijn. Het actualiteiten programma Editie NL vroeg BioClock coordinator Joke Meijer naar de effecten van het afwezige nachtleven op het mentale welzijn […]

Jongeren worden benadeeld door de lockdown maatregelen, met name omdat zij meer avondmens zijn dan de rest van de bevolking. En zij juist ook in een fase leven dat sociale interactie essentieel is. Dagblad Het Parool schreef er een artikel over en vroeg hoogleraar en BioClock coordinator Joke Meijer hierover. Lees het artikel hier.

Het Nederlands Dagblad Trouw schreef een artikel over nachtelijk licht. Waarom staat dat licht toch altijd maar overal aan? Dat is onnodig en schadelijk. BioClock onderzoeker Kamiel Spoelstra vertelde dat dit ook effect heeft op de natuur. Je leest het artikel hier.

Sander Buddendorf gaat onderzoeken wat de effecten zijn van nachtelijk kunstlicht op vleermuizen. Deze nacht-actieve zoogdieren zoeken in de nacht naar hun prooien om te blijven leven. De aanwezigheid van kunstlicht heeft grote invloed op hun welzijn, maar hoe en hoe we dat kunnen verbeteren is nog de vraag. Sander zal dit tijdens zijn promotieonderzoek […]

In Nederland is er veel licht in de nacht. Deze lichtvervuiling heeft effect op de biodiversiteit omdat (nacht)dieren verstoord raken, en op de gezondheid van mensen. Deze thema’s zijn een belangrijk onderwerp van ons onderzoek in het BioClock consortium. RTL Nieuws maakte er een nieuwsitem over en spraken met BioClock onderzoekers Joke Meijer en Kamiel […]

Bionieuws (het nieuwsblad voor biologen) rapporteerde over een interessant onderzoek voor mensen die regelmatig in de nacht werken. Het maakt namelijk uit hoe laat je eet als je werkt in ploegendiensten. Onderzoeker Matthew Brown en collega’s van de Mayo Clinic in Rochester (Verenigde Staten van Amerika) onderzochten mensen die in de nacht werken en hun […]

Laura Pape is dit najaar begonnen als promovenda aan de Leiden Universiteit. Zij werkt daar aan een nieuwe interventie die universiteitsstudenten moet helpen om beter te slapen. Veel studenten hebben mentale problemen en slapen slecht. Met de interventie hoopt Laura dat de biologische klok van studenten wordt versterkt en ze daardoor ook beter gaan slapen. […]

Ayano Shiba is een van de eerste promovendi die in het BioClock consortium zijn begonnen. Zij voert haar onderzoek uit op het Nederlands Herseninstituut, onder leiding van Professor Andries Kalsbeek. Met een paar vragen stelt zij zich voor. Wie ben je en waar kom je vandaan? Ik ben Ayano Shiba en ik kom uit Japan. […]

NPO Radio 1 maakte in de nacht van 22 op 23 november een radio uitzending over BioClock! Lichttherapie bij depressies, dag en nacht ritmes op de intensive care, het belang van licht en donker voor biodiversiteit en een nachtwandeling door de dierenverblijven van Artis! Het wetenschaps-radioprogramma Focus sprak verschillende onderzoekers van BioClock (o.a. Laura Kervezee, […]

Laura Kervezee (coordinator van BioClock) heeft samen met Marijke Gordijn (Chrono@Work) en Eus van Someren (Herseninstituut) een Nederlandse vertaling gemaakt van een stripboek. Het boekje heet: Verlicht je klok – hoe je lichaam weet hoelaat het is. Het origineel is gemaakt door Coline Weinzaepflen en Manuel Spitchan. Het is een leuk en toegankelijk stripboek dat […]

Op zaterdag 30 oktober was het weer de Nacht van de Nacht. Dit is een jaarlijks evenement waarin er aandacht is voor het belang van het donker. Dat het voor dieren belangrijk is dat het in de nacht donker is, weten veel mensen wel. Maar het belang van donker voor mensen is nog onbekender. De […]

Hoogleraar Joke Meijer, coordinator van BioClock, vertelde aan RTL Nieuws dat het vroeg sluiten van horeca een goed idee is voor je biologische klok. Vanwege de coronamaatregelen moeten horeca hun deuren om middernacht sluiten. Daarom beginnen sommige horecagelegenheden nu eerder op de dag met hun feest. Joke vertelde waarom dit voor veel mensen wel eens […]

Het Nederlands Dagblad Trouw publiceerde een uitgebreid artikel over de doelstellingen van het BioClock consortium. Je leest het hier.

De werving van BioClock-promovendi en postdocs is officieel gestart! Met de biologische klok als gemene deler, zijn we op zoek naar een breed scala aan achtergronden: van ecologie en biologie tot psychologie en immunologie. Onze promovendi en postdocs zullen het hart en de ziel vormen van BioClock. In totaal zijn er 25 PhD- en postdoc-posities […]

Nederlandse onderzoekers en een groep maatschappelijke partners slaan de handen ineen voor onderzoek met als doel om de biologische klok gezond te houden in de 24-uurs maatschappij. Het BioClock consortium ontvangt een onderzoek subsidie van 9.7 miljoen euro. Het is één van de projecten die een subsidie ontvangen in het kader van de Nationale Wetenschapsagenda […]