BioClock in de spotlight rond overstap naar zomertijd

Nu we opnieuw de overgang naar de zomertijd maken, staat de biologische klok volop in de belangstelling van het publieke debat. Verschillende BioClock‑onderzoekers kregen de afgelopen tijd de kans om hun expertise te delen in de nationale media en vertelden over de historische oorsprong van de zomertijd, de maatschappelijke impact, en de gevolgen voor onze biologische klok.

De geschiedenis van de zomertijd en waarom het tijd is voor verandering

Samen met de Universiteit van Nederland gaat Maaike van der Rhee in op hoe de zomertijd ooit is begonnen en hoe deze ingebed raakte in de Nederlandse samenleving. Oorspronkelijk werd de zomertijd ingevoerd om economische redenen en om energie te besparen, maar modern onderzoek laat steeds duidelijker zien dat deze voordelen beperkt zijn. De negatieve biologische effecten wegen veel zwaarder.

In de UniNL‑video legt ze uit waarom een overstap naar permanente standaardtijd — of zelfs naar natuurlijke tijd (de tijdzone die het best aansluit bij de positie van de zon) — beter past bij onze biologische ritmes. Permanente standaardtijd zorgt ervoor dat onze interne klok beter gesynchroniseerd blijft met de natuurlijke licht‑donkercyclus. Dit ondersteunt een gezonder slaappatroon, betere alertheid en stabieler dagelijks functioneren, en verlaagt bovendien het risico op verschillende gezondheidsproblemen.

Verandert de zorgvraag mee met de klok?

In een recent artikel van het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG) geeft Laura Kervezee toelichting bij een Brits onderzoek naar fluctuaties in zorggebruik rond de klokverzetting. Het onderzoek laat zien dat de zorgvraag daalt na de overgang naar de wintertijd (standaardtijd), die beter aansluit bij de zon. Vooral angststoornissen, depressie, slaapstoornissen en acute hart‑ en vaatincidenten namen af.

Laura legt uit dat richting het einde van de zomertijd de zon steeds later opkomt en we minder ochtendlicht krijgen dan wanneer we het hele jaar door standaardtijd zouden aanhouden. Een tekort aan ochtendlicht wordt gelinkt aan negatieve gezondheidseffecten, die na de terugschakeling naar standaardtijd verminderen doordat we weer meer ochtendlicht krijgen.

Daarnaast deelde Laura haar expertise over de biologische klok bij de lokale radiozender Sleutelstad FM. Daar benadrukte ze de fysiologische gevolgen van wat zij omschrijft als een opgelegde jetlag van meer dan één uur die de hele zomer duurt. Van verstoorde slaap tot verhoogde gezondheidsrisico’s: de negatieve effecten zijn duidelijk. Laura pleit daarom voor het stoppen van het jaarlijkse klokverzetten en het aannemen van de tijdzone die het best past bij de geografische ligging van ons land.

De klok van ons immuunsysteem

De biologische klok beïnvloedt veel meer dan alleen slaap. In een nieuwe video van NTR Wetenschap legt BioClock‑onderzoeker Anneke Kastelein uit hoe ons immuunsysteem een circadiaans ritme volgt. De video focust op de effectiviteit van vaccinaties: “Beter in de ochtend,” aldus Anneke. Nu de zomertijd weer is begonnen en de zomer in aantocht is, Staan er wellicht weer reisvaccinaties op de planning. Anneke raadt aan om deze en andere vaccinaties ’s ochtends te halen om het effect te maximaliseren.

BioClock is trots op de toonaangevende rol die we spelen in het debat over zomertijd en standaardtijd, en we zijn blij dat zoveel van onze onderzoekers hun expertise met het brede publiek hebben kunnen delen.