Nachtdiensten vragen veel van mensen die ze draaien – dat zullen veel nachtdienstwerkers herkennen. Maar wat maakt het zo zwaar, en hoe kunnen we hier verbetering in brengen? In een recent artikel ging de Volkskrant in gesprek met verschillende BioClock onderzoekers over de effecten van nachtwerk en mogelijke oplossingen.
Nachtwerk en de biologische klok
De negatieve gevolgen van nachtwerk hebben alles te maken met de biologische klok. Deze loopt normaal synchroon met de 24-uurs dag-nachtcyclus. Elke ochtend zet licht je centrale klok gelijk en bereidt via hormonen en zenuwsignalen je lichaam voor op een nieuwe dag, aldus BioClock-onderzoeker Laura Kervezee.
Of je nu een vroege vogel of een nachtuil bent: traditioneel nachtwerk gaat in tegen dit natuurlijke ritme. Dit heeft nare gevolgen voor je gezondheid zoals buikpijn, slaapproblemen, vermoeidheid en op de lange termijn een verhoogd risico op diabetes type 2, hart- en vaatziekten en andere metabole aandoeningen.
Nachtwerk kan ook anders
Maar wat als het nachtwerkrooster beter zou aansluiten bij ieders zogenoemde ‘chronotype’? Bijvoorbeeld een late avonddienst (20:00-04:00) voor nachtuilen en een vroege ochtenddienst (04:00-12:00) voor vroege vogels. Geen slecht idee, vinden BioClock-collega’s Marijke Gordijn en Inês Machado. Hoewel dit nog steeds niet volledig overeenkomt met het natuurlijke ritme van beide groepen, kan het de ‘jetlag’ van nachtwerk mogelijk wel verminderen.
Ook in de praktijk lijkt dit ‘chronorooster’ veelbelovend. Een proef in het Jeroen Bosch Ziekenhuis krijgt veel positieve reacties van medewerkers. Verpleegkundige Kayleigh draait de late avonddienst en vertelt aan de Volkskrant: ‘Na traditionele nachtdiensten heb ik twee dagen nodig om bij te komen. Nu word ik om 11 uur wakker en kan ik mijn normale ritme oppakken. Geen hersteltijd meer.’
Verder onderzoek moet uitwijzen of dit nieuwe rooster ook de gezondheidsrisico’s van nachtwerk kan verlagen. Maar voor medewerkers zoals Kayleigh lijkt het werkcomfort in ieder geval aanzienlijk verbeterd.
Nieuwsgierig wat onze onderzoekers nog meer te zeggen hebben over nachtwerk? Lees het volledige Volkskrant artikel hier.
