In een nieuwe studie laat BioClock-onderzoeker Ward Vleeshouwers zien dat het tijdstip waarop het immuunsysteem voor het eerst in contact komt met een antigeen, bijvoorbeeld via vaccinatie, invloed heeft op de afweerreactie. De studie werd uitgevoerd in muizen en toont aan dat de biologische klok een belangrijke rol speelt bij het opbouwen van langdurige bescherming.
Hoe werken T-cellen?
T-cellen zijn afweercellen die helpen om infecties te bestrijden. Wanneer ze voor het eerst een ziekteverwekker tegenkomen, kunnen ze zich ontwikkelen tot grofweg twee soorten cellen:
- Effector T-cellen: deze komen direct in actie om een infectie te bestrijden.
- Geheugen T-cellen: deze blijven lang in het lichaam aanwezig en “onthouden” de ziekteverwekker. Daardoor kan het immuunsysteem bij een volgende besmetting veel sneller reageren.
Geheugen T-cellen zijn daarom erg belangrijk voor langdurige bescherming, bijvoorbeeld na een vaccinatie.
Timing van vaccinatie maakt uit
De onderzoekers zagen dat muizen die tijdens hun actieve fase werden gevaccineerd geheugen T-cellen aanmaakten die zich anders differentieerde dan muizen die tijdens hun rustfase werden gevaccineerd. Voor muizen is de actieve fase ’s nachts.
Dit effect leidde ook tot een sterkere bescherming tegen een latere virusinfectie. Muizen die tijdens hun actieve fase een COVID-19-vaccin kregen, hadden later een sterkere T-celrespons tegen het virus. Hun immuunsysteem was dus beter voorbereid op de infectie.
Interne klok van immuuncellen
De onderzoekers ontdekten dat dit effect wordt gestuurd door de biologische klok van dendritische cellen. Deze cellen activeren het immuunsysteem en geven signalen door aan T-cellen.
De interne klok van dendritische cellen regelt de productie van het eiwit CD70. Dit eiwit helpt bepalen hoe geheugen T-cellen zich ontwikkelen en welke eigenschappen zij krijgen. Zo heeft de biologische klok direct invloed op de vorming van immunologisch geheugen.
Nieuwe inzichten
Deze studie helpt onderzoekers beter te begrijpen hoe het biologische ritme het immuunsysteem beïnvloedt en laat zien dat het tijdstip van vaccinatie een belangrijke factor kan zijn voor de kwaliteit van de immuunrespons. De resultaten kunnen leiden tot vervolgonderzoek bij mensen en de kennis kan mogelijk ook worden toegepast bij andere vaccins, waaronder kankervaccinaties.
Voor zowel artsen en onderzoekers onderstrepen deze resultaten dat timing van behandeling een belangrijke factor is! Steeds meer onderzoek laat zien dat het tijdstip waarop een behandeling wordt gegeven invloed kan hebben op het resultaat. Door rekening te houden met de biologische klok bij het ontwikkelen en toepassen van behandelingen, kunnen deze in de toekomst mogelijk nog beter werken.
Lees het volledige wetenschappelijke artikel hier.
